0 Papegaaiduiker, Farne Isles 15-05-2019, 16A2309 def rec IX banner k0 Papegaaiduiker, Farne Isles 15-05-2019, 16A2309 def rec IX banner k

het rechter oog van roodborstjes en meer

October 25, 2020  •  Leave a Comment

Hallo,

Of je nu in de polder loopt, door rietmoerassen, duinen, je eigen tuin, parkjes, bossen, de wereld lijkt dezer dagen vergeven van alerte roodborsten. Het zijn veelal broedvogels en hun jongen uit noord en oost Europa die hun winterkwartier opzoeken verder zuidelijk. Sommige populaties migreren tot in het Middellandse zee gebied of Noord Afrika. Ze trekken bij nacht en, al zijn hun trekbewegingen minder zichtbaar en spectaculair dan die van bijvoorbeeld spreeuwen, kanoeten en bonte strandlopers, ze zijn met meer: elk najaar zet zich een belangrijk deel van de ruim 100 miljoen Europese roodborsten in beweging naar het zuiden.

Een paar weken eerder wordt een jonge roodborst in midden Zweden onrustig. Een vaag gevoel van urgentie, van richting misschien overvalt haar. Al eerder werd ze opeens heel gulzig en vervolgens bijna twee keer zo zwaar, volgevreten. Ook na het vallen van de avond komt ze niet tot rust. De drang is groot, ze strekt haar vleugels, zet zich af van een haar vertrouwd takje en vliegt de nacht in voor haar eerste najaarsmigratie, op een koers van 195°.

Dat roodborstjes navigeren langs het aardmagnetisch veld is sinds 1968 bekend, onder meer na handige experimenten met vogels in draaibare magnetische opstellingen. Veel trekvogels hebben zo hun eigen navigatieproblemen, met ook een variatie aan oplossingen. Ze oriënteren zich aan de sterrenhemel, zon en maan, de avond- en ochtendschemering, ze gebruiken magnetische receptoren met mico-kristalletjes in hun bovensnavel of zelfs het binnenoor. Sommige zeevogels ruiken hun richting. Hoe dan ook, er was destijds geen begin van een antwoord op vragen als: waar zetelt het navigatiezintuig van roodborstjes en hoe werkt het? Roodborstjes behoren inmiddels tot de best onderzochte vogels ter wereld en nu, na  decennia van noest en woest onderzoek en veel slimme experimenten verder is er een werkelijk verbluffend antwoord.

Roodborsten zien het aardmagnetisch veld met hun rechter oog!

In het netvlies van dat oog is een fotopigment, een cryptochrome actief, dat gevoelig is gebleken voor de helling van de veldlijnen van het aardmagnetisch veld. Geen kompasnaaldje dus met twee polen, c.q. het biochemisch equivalent daarvan. Ze lezen al vliegend in de donkere, bewolkte nacht het magnetisch veld rondom en weten feilloos welke richting te kiezen, ook als ze de tocht naar het zuiden voor het eerst vliegen.

Zonder illustraties van roodborstjes met hun rechter oog is dit stukje natuurlijk niet compleet. Zie dus de eerste foto’s van deze blog. Vooral de 5e foto met die juveniele vogel van Texel - oktober 2015 - staat model voor de roodborst tijdens de eerste najaarstrek. Kijk haar maar eens diep in het rechter oog.

Op Texel een paar weken geleden liet een juveniele boomvalk zich vrij makkelijk benaderen, poseerde goed en werd fraai belicht door een lage, diffuse zon, net als de steenloper. Verder passeren boerenzwaluwen en nog wat andere soorten. Ik vul e.e.a. aan met een reeks foto's van Europese vogels die ik niet eerder in een blog heb gezet. Nog één blinkend blauwe ijsvogel, afgelopen voorjaar op zijn tak. Wil je de hele serie zien begin dan bij de eerste foto. En, ik kan het niet laten enkele 'exotica' toe te voegen, dit keer uit mijn laatste twee vogelreizen van 2019, Indonesië en Sri Lanka. Wat lijkt dat lang geleden.

Ik wens je veel kijkplezier!

 

Jieles van Baalen

www.jieles.nl

 

12 Roodborst, Waverhoek, 19-12-2016, S1A8874 def rec12 Roodborst, Waverhoek, 19-12-2016, S1A8874 def rec

  Roodborst, European Robin, Waverhoek 2016

 

12 Roodborst winter, European Robin, Texel 201512 Roodborst winter, European Robin, Texel 2015

  Roodborst imm, European Robin, Texel 2015

 

12 Roodborst balts, Wageningen 29-03-2019, S1A2541 def rec12 Roodborst balts, Wageningen 29-03-2019, S1A2541 def rec

  Roodborst, European Robin ♀, courtship display, Wageningen 2019

 

12 Roodborst balts, Wageningen 29-03-2019, S1A2532 def rec12 Roodborst balts, Wageningen 29-03-2019, S1A2532 def rec

  Roodborst, European Robin ♀, courtship display, Wageningen 2019

 

12 Wageningen 29-03-2019, S1A2507 def rec b12 Wageningen 29-03-2019, S1A2507 def rec b

  Roodborst, European Robin ♀, courtship display, Wageningen 2019

 

12 Roodborst, Texel 18-10-2015, S1A5439 def rec12 Roodborst, Texel 18-10-2015, S1A5439 def rec

  Roodborst imm, European Robin, Texel 2015

 

12 Roodborst, European Robin, Berg en Dal 202112 Roodborst, European Robin, Berg en Dal 2021

  Roodborst, European Robin, Duivelsberg 2021

 

12 Boomvalk, Texel 09-10-2020, 16A760412 Boomvalk, Texel 09-10-2020, 16A7604

  Boomvalk imm, European Hobby, Texel 2020

 

12 Boomvalk, Texel 09-10-2020, 16A763912 Boomvalk, Texel 09-10-2020, 16A7639   Boomvalk imm, European Hobby, Texel 2020

 

12 Boomvalk imm, European Hobby, Texel 202012 Boomvalk imm, European Hobby, Texel 2020

  Boomvalk imm, European Hobby, Texel 2020

 

12 Steenloper, Oude Schild, Texel 11-10-2020, 16A789612 Steenloper, Oude Schild, Texel 11-10-2020, 16A7896

  Steenloper juv, Ruddy Turnstone, Texel 2020

 

12 Steenloper, Oude Schild, Texel 11-10-2020, 16A7904 b12 Steenloper, Oude Schild, Texel 11-10-2020, 16A7904 b

  Steenloper juv, Ruddy Turnstone, Texel 2020

 

12 Steenloper, Oude Schild, Texel 11-10-2020, 16A7899 II b12 Steenloper, Oude Schild, Texel 11-10-2020, 16A7899 II b

  Steenloper juv, Ruddy Turnstone, Texel 2020

 

12 Boeren Zwaluw, Groene Jonker 20-07-2020, 16A107412 Boeren Zwaluw, Groene Jonker 20-07-2020, 16A1074

  Boeren Zwaluw, Barn Swallow, Groene Jonker 2020

 

12 Boeren Zwaluw, Groene Jonker 20-07-2020, 16A1098 def rec def12 Boeren Zwaluw, Groene Jonker 20-07-2020, 16A1098 def rec def

  Boeren Zwaluw, Barn Swallow, Groene Jonker 2020

 

12 Boeren Zwaluw, Groene Jonker 20-07-2020, 16A1178 c12 Boeren Zwaluw, Groene Jonker 20-07-2020, 16A1178 c

  Boeren Zwaluw, Barn Swallow, Groene Jonker 2020

 

12 Kneu ♀, Waverhoek -- 09-2020, 16A1440 III12 Kneu ♀, Waverhoek -- 09-2020, 16A1440 III

  Kneu ♀, Common Linnet, Waverhoek 2020

 

12 Putter, Haarzuilens 09-07-2019, 16A863112 Putter, Haarzuilens 09-07-2019, 16A8631

  Putter ♂, European Goldfinch, Haarzuilens 2019

 

12 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Groene Jonker 201812 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Groene Jonker 2018

  Grote Zilverreiger, Great White Heron, Groene Jonker 2018

 

12 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Kockengen 201812 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Kockengen 2018

  Grote Zilverreiger, Great White Heron, Kockengen 2018

 

12 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Waverveen 201612 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Waverveen 2016

  Grote Zilverreiger, Great White Heron, Waverveen 2017

 

12 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Waverveen 201612 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Waverveen 2016

  Grote Zilverreiger, Great White Heron, Waverveen 2017

 

12 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Waverveen 201612 Grote Zilverreiger, Great White Egret, Waverveen 2016

  Grote Zilverreiger, Great White Heron, Waverveen 2017

 

12 Blauwe Reiger, Grey Heron,  IJburg 202012 Blauwe Reiger, Grey Heron, IJburg 2020

  Blauwe Reiger, Grey Heron, Diemen 2020

 

12 Blauwe Reiger, Grey Heron,  IJburg 202012 Blauwe Reiger, Grey Heron, IJburg 2020

  Blauwe Reiger, Grey Heron, Kockengen 2018

 

12 Blauwe Reiger, Grey Heron,  Kockengen 202012 Blauwe Reiger, Grey Heron, Kockengen 2020

  Blauwe Reiger, Grey Heron, Kockengen 2018

 

12 Ransuil, Kamerik 05-03-2018, S1A894def rec12 Ransuil, Kamerik 05-03-2018, S1A894def rec

  Ransuil, Long-eared Owl, Kamerik 2018

 

12 Ransuil, Long-eared Owl, Kamerik 201812 Ransuil, Long-eared Owl, Kamerik 2018

  Ransuil, Long-eared Owl, Kamerik 2018

 

12 IJsduiker, Den Haag, 13 januari 2016, S1A4410 def 412 IJsduiker, Den Haag, 13 januari 2016, S1A4410 def 4

  IJsduiker imm, Common Loon, Den Haag 2016

 

12 Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 201512 Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 2015

  Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 2015

 

12 Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 201512 Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 2015

  Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 2015

 

12 Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 201512 Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 2015

  Zwarte Ibis, Glossy Ibis, Groene Jonker 2015

 

12 Rode Wouw, Red Kite,  Trujillo 201912 Rode Wouw, Red Kite, Trujillo 2019

  Rode Wouw, Red Kite, Trujillo 2019

 

12 Rode Wouw, Red Kite,  Trujillo 201912 Rode Wouw, Red Kite, Trujillo 2019

  Rode Wouw, Red Kite, Trujillo 2019

 

12 Red Kite, Rode Wouw, Trujillo 201912 Red Kite, Rode Wouw, Trujillo 2019

  Rode Wouw, Red Kite, Trujillo 2019

 

12 Drieteenmeeuw, 1e winter, Neeltje Jans, 08-10-2015, S1A2939 def rec II12 Drieteenmeeuw, 1e winter, Neeltje Jans, 08-10-2015, S1A2939 def rec II

  Drieteenmeeuw imm, Black-legged Kittiwake, Noordzee 2015

 

12 Drieteenmeeuw, 1e jaars, Neeltje Jans, 08-11-2015, S1A2741 def rec12 Drieteenmeeuw, 1e jaars, Neeltje Jans, 08-11-2015, S1A2741 def rec

  Drieteenmeeuw imm, Black-legged Kittiwake, Noordzee 2015

 

12 Drieteenmeeuw winter, Black-legged Kittiwake,  North Sea off Neeltje Jans 201512 Drieteenmeeuw winter, Black-legged Kittiwake, North Sea off Neeltje Jans 2015

  Drieteenmeeuw winter, Black-legged Kittiwake, Noordzee 2015

 

12 Grauwe Klauwier juv, Red-Backed Shrike, Usedom 201812 Grauwe Klauwier juv, Red-Backed Shrike, Usedom 2018

  Grauwe Klauwier juv, Red-backed Shrike, Usedom 2018

 

12 Red-backed Shrike juv, Usedom 03-08-2018, S1A836012 Red-backed Shrike juv, Usedom 03-08-2018, S1A8360

  Grauwe Klauwier juv, Red-backed Shrike, Usedom 2018

 

12 IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 202012 IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 2020

  IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 2020

 

12 IJsvogel ♂, Kockengen 15-04-2020,16A1014 def rec12 IJsvogel ♂, Kockengen 15-04-2020,16A1014 def rec

  IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 2020

 

12 IJsvogel ♀, Common Kingfisher, Kockengen 202012 IJsvogel ♀, Common Kingfisher, Kockengen 2020

  IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 2020

 

12 IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 202012 IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 2020

  IJsvogel ♂, Common Kingfisher, Kockengen 2020

 

12 IJsvogel imm ♂, Common Kingfisher, Diemer Vijfhoek 201712 IJsvogel imm ♂, Common Kingfisher, Diemer Vijfhoek 2017

  IJsvogel imm ♂, Common Kingfisher, Diemer Vijfhoek 2017

 

12 Green Bee-eater ♂, Bundala NP 16-12-2019, 16A326612 Green Bee-eater ♂, Bundala NP 16-12-2019, 16A3266

  Kleine Groene Bijeneter ♂, Green Bee-eater, Sri Lanka 2019

 

12 Green Bee-eater m, Bundala NP 16-12-2019, 16A3280 def rec12 Green Bee-eater m, Bundala NP 16-12-2019, 16A3280 def rec

  Kleine Groene Bijeneter ♂, Green Bee-eater, Sri Lanka 2019

 

12 Green Bee-eater m, Bundala NP 16-12-2019, 16A3247 def rec12 Green Bee-eater m, Bundala NP 16-12-2019, 16A3247 def rec

  Kleine Groene Bijeneter ♂, Green Bee-eater, Sri Lanka 2019

 

12 Heinrich's Nightjar, Lore Lindu NP, Sulawesi, Indonesia 2018, S1A2357 def rec12 Heinrich's Nightjar, Lore Lindu NP, Sulawesi, Indonesia 2018, S1A2357 def rec

  Satanic Nightjar, Sulawesi, Indonesia 2019

 

12 Grey Wagtail, Horton Plains 14-12-2019, 16A2579 def rec12 Grey Wagtail, Horton Plains 14-12-2019, 16A2579 def rec

  Grote Gele Kwikstaart ♂, Grey Wagtail, Sri Lanka 2019

 

12 Grey Wagtail, Horton Plains 14-12-2019, 16A2568 def rec12 Grey Wagtail, Horton Plains 14-12-2019, 16A2568 def rec

  Grote Gele Kwikstaart ♂, Grey Wagtail, Sri Lanka 2019

 

12 Richard's Pipit, Bundala NP 15-12-2019, 16A247412 Richard's Pipit, Bundala NP 15-12-2019, 16A2474

  Grote Pieper, Richard's Pipit, Sri Lanka 2019

 

12 Javan Banded Pitta ♀, Bali Barat Ntl Park 03-10-2018, S1A3604 def rec12 Javan Banded Pitta ♀, Bali Barat Ntl Park 03-10-2018, S1A3604 def rec

  Javan Banded Pitta ♀, Bali 2019

 

12 Green Junglefowl ♂, Bali Barat Ntl Park, 03-10-2018, S1A3228 def III b12 Green Junglefowl ♂, Bali Barat Ntl Park, 03-10-2018, S1A3228 def III b

  Green Junglefowl ♂, Bali 2019

 

Voor meer zie/For more visit: https://www.jieles.nl/

 


Comments

No comments posted.
Loading...