0000 Papegaaiduiker, Farne Isles 15-05-2019, 16A2309 def rec X banner k0000 Papegaaiduiker, Farne Isles 15-05-2019, 16A2309 def rec X banner k

Grote Kruisbekken, Parrot Crossbills

January 25, 2023  •  Leave a Comment

Hallo,

Bij deze een blog met 29 foto's. Een beetje weinig misschien, maar het zijn wel grote kruisbekken. De foto's maakte ik februari en maart 2018 op de heide van het Landgoed Heidestein, Zeist, bij een bevroren vogelstrandje en het struweel op de oever. Schilderachtige vogels in hun winterse omgeving. Een groepje in de zon doet van afstand denken aan duindoornbessen in een grauwe struik. Dichterbij is meer te zien: de kleden van grote kruisbekken zijn nogal variabel. Je ziet baksteen- tot vuurrode en oranje mannetjes, geregeld ook vogels die in hun eentje een heel spectrum van geel via oranje naar rood laten zien. Soms duikt een exemplaar op met opvallende vleugelstrepen, zoals een vrouwtje in deze serie en dat schitterend getekende, wat zeg ik, geschilderde mannetje op het ijs. Wat mij betreft de mooiste van het hele stel. Het mannetje gewone kruisbek, de laatste foto, zou volgens de beschrijvingen kersenrood tonen in de veren van de mantel en de rug. Daar zit wat in, oordeel zelf. Bij de aanwezige vrouwtjes grote kruisbek varieert de hoeveelheid geel in het grijze kleed. Minder spectaculair misschien, maar smaakvol. De twee soorten verschillen o.a. in snavelvorm: grote kruisbekken hebben een dikkere, sterker gekromde snavel. Precies die snavel is cruciaal voor overleving in hun winterse habitats.

Een verrassing was het voortplantingsgedrag dat twee vrouwtjes en één mannetje grote kruisbek vertoonden: de vrouwtjes verzamelden nestmateriaal, één daarvan paarde met een mannetje in de buurt. Het stel deed het vlakbij een bankje waar het vrouwtje gedumpte sluitclips van boterhamzakjes verzamelde om die te hergebruiken als nestmateriaal. Goed werk, vrouwtje grote kruisbek!

De foto's heb ik niet eerder in één blog getoond. Tijd dus voor onderstaande serie.

Grote kruisbekken zijn standvogels van de dennenbossen van Skandinavië en NW Rusland van zuid Zweden tot ver binnen de poolcirkel in het hoge noorden van hun areaal. In beschrijvingen van hun bewegingen ligt doorgaans de nadruk op de onregelmatig optredende invasies naar zuidelijker streken, maar het echt opmerkelijke feit is dat grote kruisbekken aangepast zijn aan overwintering in de barre, donkere winters van Noord Europa. Ze broeden al vroeg, vanaf half maart, als er in het Noorden nog sneeuw ligt. Hun stapelvoedsel bestaat uit pijnboompitten en de bijbehorende specialisatie is het opereren van de kegels van grove dennen. Weinig vogels doen hen dat na. Onder weinigen grote bonte spechten. Zij hakken dennenkegels open in een zgn. spechtensmitse. Grof geweld vergeleken met het verfijnde snavelgebruik van grote kruisbekken. De dennen leveren een stabiele voedselbron, doorgaans jaarrond beschikbaar. Gewone kruisbekken leven vooral van de zaden in sparre- of larixkegels, met een lichtere snavel te openen, maar een veel onzekerder stapelvoedsel door de vaak voorkomende 'misoogsten'. Groepen van die soort zwerven 's winters dan ook veel vaker en verder.

Een enkele, zeldzame keer blijft de bloei van pijnbomen in het noorden uit en duiken grote kruisbekken 's winters op in West Europa. In de tweede helft 19e eeuw vonden een paar invasies plaats. Daarna werd de soort een dwaalgast in Nederland met 16 waargenomen exemplaren, tot in de winter van 82/83 en vervolgens ook in die van 90/91 invasies optraden van enkele honderden vogels. Recenter kennen we kleinere gebeurtenissen in 2007/08 en 2013/14 en natuurlijk de invasie van 2017/18. Deze winter - 2022/23 - worden opnieuw grote kruisbekken in relatief kleine aantallen in Nederland gerapporteerd, ook weer van Heidestein - oktober 2022 - en wat verder weg o.a. het Leersumse Veld (vandaag,  we schrijven 25 januari '23, daar weer 9 exemplaren). Soms komen ze in de nasleep van een invasie in Nederland tot broeden, zoals de goed gedocumenteerde gevallen in 2014 en 2018 op de Veluwe. Op Heidestein is broeden in 2018 - in termen van een legsel of (uitgevlogen) jongen - niet vastgesteld. We weten nu dat een paartje grote kruisbek in Heidestein serieuze plannen had.

Ik wens je veel kijkplezier!

Met groet, Jieles van Baalen

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Zeist 12-03-2018, S1A823523 Grote Kruisbek ♀, Zeist 12-03-2018, S1A8235

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 201823 Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

  Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Grote Kruisbek  ♀, ♂, Zeist 27-02-2018, S1A997323 Grote Kruisbek ♀, ♂, Zeist 27-02-2018, S1A9973

  Grote Kruisbek ♀, ♂, Parrot Crossbill, Zeist 2018

 

23 Kruisbek ♂, Red Crossbill, Zeist 201823 Kruisbek ♂, Red Crossbill, Zeist 2018

  Kruisbek ♂, Red Crossbill, Zeist 2018

 


Comments

No comments posted.
Loading...